واژه « آتش» در اوستا به صورت « اتر» ، و در زبان پهلوی به صورت « آتور» و « آتر» و « آتش»، و در زبان پارسی به صورت « آذر» و « آدر» ، و در گویش های گوناگون آن به صورت های « آتیش» ، « آدیش» ، «تش» و شکل های کم و بیش نزدیک به این صورت ها آمده و ثبت و ضبط شده است.ریشه این کلمه در زبان سانسکریت "آدری" بوده است و مفهوم آن زبانه و شعله آتش است و به عنوان صفت "ایزد آتش" که "آگنی" نامیده می شود نیز به کار رفته است. کشف آتش یکی از مهم ترین و حیاتی ترین اکتشافات تاریخ زندگی بشر بوده است و به دلیل اهمیت حیاتی این اکتشاف، و نقش بسیار مهم و زندگانی بخشی که آتش در حیات بشر باستانی ایفاء کرده،ستایش و تقدیس از همان دوران باستان رواج و تداول داشته است و آتش در اغلب فرهنگ های اساطیری،موجودی مقدس و متعالی به شمار می رفته و ستایش می شده است.در اساطیر باستان پیدایش آتش را به هوشنگ،شاه پیشدادی نسبت داده اند.به روایت شاهنامه فردوسی در یکی از روزهایی که هوشنگ شاه به شکار رفته بود ماری را بر سر راه دید و چون مار قصد حمله و آسیب رساندن به او را داشت هوشنگ به قصد کشتن مار سنگی به جانبش پرتاب کرد،سنگ به مار برخورد نکرد و به سنگ دیگری برخورد کرد و از این برخورد شراره آتش جهید و آتشی پدید آمد که تا آن روزگار ناشناخته بود. هوشنگ به شکرانه و میمنت پیدایش این فروغ ایزدی،آن روز را جشن گرفت و به شادمانی و تکریم ایزدان آسمانی پرداخت و این همان "جشن سده" است که در آن ایرانیان باستان به تقدیس و ستایش آتش می پرداختند.
