اورامان تخت و پیر شالیار
اورامان تخت و پیر شالیار
اورامان تخت روستایی از توابع بخش اورامان شهرستان سروآباد از استان کردستان است که در ۲۰۰ کیلومتری شمال غربی کرمانشاه ، ۶۵ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان مریوان و ۱۷۰ کیلومتری سنندج واقع شده است. این روستای زیبا در ارتفاع ۱۴۸۰ متری از سطح دریاهای آزاد قرار گرفته است و اقلیمی معتدل و کوهستانی دارد. آب و هوای آن در فصل بهار و تابستان بسیار مطبوع و دلپذیر است و زمستان آن سرد و طولانی می باشد. روستای اورامان از جنوب غربی به ارتفاعات اورامان تخت و از شرق به ارتفاعات کوسالان محدود می شود. اورامان سرزمینی وسیع و کوهستانی می باشد که سراسر غرب استان کرمانشاه و جنوب کردستان را دربرگرفته است و روستای اورامان بخشی از این سرزمین وسیع به شمار می آید.
اورامان به زبان کردی «هورامان» تلفظ می شود. این روستا قدمتی دیرینه در تاریخ دارد و وجود آثار و بقایای آتشکده های فراوان در اطراف آن نشانگر این موضوع است که مردم این نواحی پیش از گرویدن به اسلام زرتشتی بوده اند. این سرزمین در گذشته قلمرو فرمانروایان و سلاطین محلی بوده که با اقتدار بر آن حکمفرمایی می کردند به همین دلیل این روستا را «تخت» یعنی پایتخت یا مرکز سلطنت نامیده اند.
مقبره پیر شالیار(شهریار) که یکی از عرفای این سرزمین است در این روستا قرار دارد. در روایات است که گویند پیر شالیار یکی از روحانیون بزرگ زرتشتی بوده است که گویا بعدها به دین اسلام گرویده، هر ساله در نیمه بهمن مراسمی به نام «پیر شالیار» در جوار مقبره وی برگزار می کند که همراه با مراسمی خاص می باشد. مردم روستای اورامان تخت به زبان کردی و با لهجه اورامی سخن می گویند. آنان مسلمان هستند و بر مذهب اهل تسنن پایبندند. روستای اورامان در سال ۱۳۷۵ در حدود ۲۱۳۳ نفر جمعیت داشته است. جمعیت این روستا در سال ۱۳۸۵ به نفر ۲۸۰۰ افزایش یافته است و می توان گفت شرایط نسبتا مساعد این روستا مانع از مهاجرت اهالی آن به شهرهای اطراف شده است.
باغداری، دامداری و کشاورزی عمده فعالیت های اقتصادی این روستا هستند. گندم، جو و عدس مهمترین محصولات زراعی این روستا به شمار می آیند. انگور ، بادام ، انجیر کوهی ، گلابی و انار در زمره مهمترین محصولات سردرختی و باغی روستای اورامان تخت می باشند.پوشش گیاهی غنی و مراتع حاصلخیز رونق دامداری را در این روستا به همراه دارد و امکانات مساعدی را برای پرورش دام و تولید فرآورده های لبنی همانند شیر، ماست و روغن حیوانی فراهم آورده است. علاوه بر این وجود انواع گیاهان همانند گل ختمی، گل گاوزبان، شاتره، بومادران، شیرین بیان، پونه و گون نیز که مصارف دارویی و صنعتی دارند در بهبود شرایط اقتصادی این روستا موثر هستند.
اورامان تخت طبیعتی بسیار زیبا و خیره کننده دارد. معماری پلکانی روستا یکی از جالب ترین جاذبه های آن به شمار می رود. روستا در شیب تندی و در رو به روی یال شمالی کوه تخت اورامانات استقرار یافته و بافتی فشرده و متراکم دارد. در ساخت خانه های پلکانی روستا علاوه بر رعایت مقاومت لا زم در شیب تند، بام برخی از خانه ها به حیاط خانه بالاتر از خود تبدیل شده است.در بازدید از این روستا فرهنگ غنی شهروندی به چشم میخورد به طوری که علیرغم دورافتاده بودن روستا و دور بودن از دو مرکز استان همجوار (کرمانشاه و سنندج) شاخصهای فرهنگیش بالاتر از میانگین استان است.
فضای زندگی ساکنان روستا با محیط طبیعی آن و همچنین نحوه معیشت و فعالیت های اقتصادی آنان آمیخته است به طوری که در خانه ها علا وه بر محل استراحت، اتاق ها، سرویس های بهداشتی و آشپزخانه عموما طویله، انبار غله، انبار علوفه و حتی مکانی برای قرار دادن دارهای عمودی قالی و دستگاه های گلیم و جاجیم بافی تعبیه شده است. دیوارخانه های روستا به صورت خشک چینی ساخته شده است. این دیوارها بدون استفاده از ملات و به طور هنرمندانه چیده شده اند. مهمترین مصالح به کار رفته در بنای خانه ها سنگ و چوب است.
اورامان تخت با باغات سرسبز و زیبایش و همچنین موقعیت خاص طبیعی و اقلیمی که دارد یکی از خیال انگیزترین و پرجاذبه ترین روستاهای استان کردستان می باشد. این باغات انبوه و سرسبز به صورت پلکانی و در بافت مسکونی خانه ها و بعضا در اطراف روستا قرار گرفته اند. معماری زیبا و پلکانی اورامان تخت یادآور روستای زیبا و سرسبز ماسوله می باشد. روستای اورامان تخت در دره ای خوش آب و هوا محصور است. رودخانه پرآب و خروشان سیروان از دره های عمیق این ناحیه می گذرد و پس از طی مسافتی وارد خاک عراق می شود. کرانه های رودخانه سیروان را رود بار می گویند. هوای معتدل و زمین های پوشیده از درختان گردو، انار، انجیر و توت از ویژگی های حاشیه رودخانه سیروان در این ناحیه هستند. طبیعت بکر و زیبای اورامان تخت در فصول متعدد سال به ویژه بهار و تابستان گردشگران بیشماری را به سوی خود جلب می کند. وجود هتل سه ستاره در این روستا انگیزه گردشگران را برای آمدن به این روستا دوچندان می کند.
از مراسم مهم و فرهنگی اورامان تخت مراسم باستانی و حیرت انگیز «پیر شالیار» است که در اواخر تابستان و به مدت یک هفته برگزار می شود. در اجرای این مراسم مردان هر روز بعد از صرف نهار بر پشت بام خانه ها به رقص گروهی و عرفانی می پردازند. در روز پایانی مراسم ماست و نان تهیه می کنند و با هم به سمت مقبره پیر شالیار می روند و در آنجا کفش ها را از پا می آورند و پا برهنه زمین را می بوسند و به زیارت پیرشالیار می پردازند و دستمال هایی را برای گرفتن حاجت بر دیوارها و درختان داخل محوطه زیارتگاه می آویزند، سپس نان و ماست می خورند در باور اهالی انجام این مراسم متبرک است و باعث زدودن و درمان بیماری ها می باشد. در غروب روز هفتم مراسم پایان می پذیرد. اهالی روستای اورامان تخت اعیاد بزرگ ملی و مذهبی همانند عید نوروز، عید فطرو عید قربان را به جشن می پردازند. میلا د پیامبر یکی از اعیاد بسیار فرخنده و مهم اهالی این روستا است که اصولا با مراسم مولودی خوانی و توزیع شربت و شیرینی همراه است.
اورامان تخت از دیرباز تجلی گاه موسیقی اصیل کردی و تمدن غنی کردستان می باشد. موسیقی و رقص در میان اهالی این روستا جایگاهی قابل تامل دارد. سپاه چمانه، چپله و کنالیل از مهمترین مصادیق موسیقیایی این سرزمین است. رقص گروهی بدور از هرگونه ابتذال یکی از ویژگی های بارز مردم اورامان تخت به شمار می آید. مهمترین صنایع دستی اهالی این روستا گیوه، فرنجی، نمد، قاشق و چنگال چوبی، جاجیم، سبد و پنجره های چوبی سنتی می باشد.
پوشاک مردم این روستا همانند پوشش سایر مردمان کردستان و در طرح ها و رنگ های شاد و زیبا می باشد. این پوشش در مردان شامل چوخه، پانتول، ملکی شال، دستار، فرنجی و کله بال است و در زنان نیز شامل جافی، کلنجه، شال کلکه، دستار و پیراهن بلند و همچنین زیوارآلا ت مختلف و رنگارنگ است.
قلقلان ، بیلان ، گرزه و هلک ملک از بازی های متداول در میان اهالی این روستا است. از مهمترین غذاهای این منطقه می توان ترخینه، شلمین، دو خوا (آش دوغ) و یکاوه را نام برد. روستای اورامان تخت از طریق شهرهای کرمانشاه، سنندج، پاوه، مریوان و سروآباد و از طریق یک جاده آسفالته قابل دسترسی می باشد. سفر به این روستا خاطره ای زیبا و دلنشینی را برای علا قه مندان به فضاهای ویژه روستایی دربردارد.
وجود بازارچه های مرزی پاوه، جوانرود، نودشه، غار قوری قلعه، روستای شمشیر(ماسوله غرب)، آبشار بل و باغات زیبای نودشه همگی به مزیت های این سفر می افزاید.
مسیر راه از کرمانشاه:
از کرمانشاه تا روانسر ۶۰ کیلومتر
از روانسر تا غار قوری قلعه ۳۱ کیلومتر
از غار قوری قلعه تا پاوه ۳۴ کیلومتر
از پاوه تا نودشه ۳۵ کیلومتر
از نودشه تا پاسگاه مرزی زله نه ۲۸ کیلومتر و بعد از ۱۲ کیلومتر به اورامان تخت می رسید.
و جمعا از کرمانشاه تا روستای اورامان تخت ۲۰۰ کیلومتر راه دارید.
شماره تلفنهای رزرو هتل هورامان
0875883535
09183758521
آقای برزان بهرامی
پیوندهای مفید:
